Ocenianie w szkole

Ocenianie postępów ucznia jest bardzo ważnym elementem procesu dydaktycznego w szkole. Przede wszystkim daje odpowiedź na pytanie, jak skuteczny w swojej pracy jest nauczyciel.

Ale też pozwala zdiagnozować ewentualne problemy uczniów, wykryć ich braki, punkty,

w których należy zwrócić szczególną uwagę podczas następnych lekcji. Uczeń powinien wiedzieć, jakie ma ewentualne braki, jak je uzupełnić i czy nauczyciel to doceni.

Jest kilka metod jakie można zastosować w ocenianiu postępów dydaktycznych ucznia w szkole. Każdy z nich ma swoje wady i zalety.

1. Ocenianie punktowe

W pracy przyjąłem następujące zasady:

a) każdy sprawdzian i kartkówka oceniana jest na 10 pkt, odpowiedź ustna od 2 do 6 pkt.

b) zdobywać można dodatkowe punkty za aktywność na lekcji - plus, czyli 1 pkt, także za sprawdzian, gdzie oprócz nominalnych punktów dostaje uczeń tyle dodatkowych punktów, jaką ocenę dostał (dst - 3pkt, db - 4pkt itd.), podobnie za wszelkie poprawy, czy to sprawdzianów, czy kartkówek

c) punkty można też tracić, za każde trzy minusy (brak zadania, brak aktywności na lekcji itd.) -3pkt, za odpowiedź ustną na ocenę nast. -3pkt.

Punkty przelicza się na oceny stosując następujące kryterium:

0% - 30% nast.

31% - 50% dop

51% - 74% dst

75% - 94% db

95% - 100% bdb

powyżej 100% cel

Procent oblicza się dzieląc ilość punktów ucznia przez ilość sprawdzianów i kartkówek w semestrze pomnożone przez 10. (Np. był 1 sprawdzian i 3 kartkówki, co daje nam to w sumie 40 pkt, jeśli uczeń uzyskał np. 25pkt, to procent obliczamy 25 / 40 = 0,625 = 62,5%, co daje nam ocenę dst)

Jest to system bardzo wygodny dla nauczyciela. Pozwala na wystawienie oceny uczniowi niejako automatycznie. Bez żadnych dyskusji, czy niepotrzebnych uwag, takie jakie są widełki, taka wychodzi ocena.

Wymieńmy kilka jeszcze zalet:

a) wspomniana automatyczna ocena ucznia,

b) uczeń w każdej chwili swojej edukacji zna końcową ocenę (może sobie przeliczyć według ustalonych reguł),

c) motywuje ucznia do poprawiania zaległości oraz pracy nad dodatkowymi punktami,

d) nie wyróżnia żadnego ucznia, wszystko zależy od zdobytych punktów.

Są też wady:

a) nauczyciel musi ściśle trzymać się widełek 10 pkt za każdą prace pisemną i tak układać prace kontrolne, aby miały dokładnie tyle do zdobycia punktów,

b) konieczność wpisywania do dziennika podwójnego systemu, punkty i oceny,

c) konieczność przeliczania punktów na procenty, a te na ocenę końcową,

d) jeśli w klasie są uczniowie o dużych rozbieżnościach intelektualnych, jest niebezpieczeństwo niedopasowania skali punktowej, jeden uczeń nie osiągnie nawet 20%, a drugi w tym czasie będzie miał już grubo ponad 100%.

W czasie stosowania tej metody oceniania, cały czas dostosowywałem ją do potrzeb aktualnego zespołu klasowego. Nie można niestety jej przenieść bezpośrednio do każdej klasy w taki sam sposób. Wymagało do ciągłej diagnozy i wprowadzania zmian w ciągu trwania semestru. (np. dodatkowe punkty, by wyrównać poziom słabszych uczniów, albo ujemne punkty za niesystematyczność, by skolei obniżyć oceny zbyt wysokie moim zdaniem w stosunku do ).

Pozytywne było podejście większości uczniów, którzy znając jasne reguły, uwalniali swoją aktywność na lekcji, nie bojąc się o ocenę końcową walczyli o każdy punkt, robili dodatkowe zadania, byli bardzo pozytywnie przejęci ilością swoich punktów. Niestety duża część uczniów w tym czasie zupełnie nie interesowała się tym problemem, nie wiedzieli nawet ile mają punktów, czy ewentualny zakres do poprawy.

2. Ocenianie ciągłe

Każdy uczeń na każdej jednostce lekcyjnej jest sprawdzany, ile zrobił zadań domowych. Mogą to być dowolnie proste zadania, zawsze z bieżącego materiału nauczania. Ilość zadań zależy od ilości wolnych dni pomiędzy lekcjami. (np. matematyka jest w poniedziałek

i w czwartek, uczeń powinien więc zrobić na poniedziałek co najmniej 8 zadań - po 4 na dzień, nie liczymy niedzieli). Nie jest sprawdzana poprawność, ale ilość rozwiązanych zadań.

Wylicza się ocenę następująco: 8 zadań ocena dobra, każde cztery zadania więcej jeden stopień więcej, każde zadanie mniej - stopień mniej.

Zalety:

a) uczeń na każda lekcję jest przygotowany, bo wie, że będzie na pewno sprawdzony z ilości zadań, które zrobił w domu,

b) uczeń robi dużo zadań, wprawdzie jak najprostsze, ale wyćwiczenie tychże pozwala na lepszą i skuteczniejszą pracę na lekcji z zadaniami trudniejszymi,

c) bardzo duża liczba ocen, pozwala na bieżąco i ciągłą kontrolę pracy ucznia,

d) skuteczne egzekwowanie zadań domowych

Wady:

a) wyklucza stosowanie dla grupy większej niż 5-10 osób,

b) nauczyciel jest zmuszony do przeglądania bardzo dużej ilości zadań w zeszytach,

c) przy większej ilości uczniów ograniczony pozostały czas na lekcji.

Docelową grupą była grupka 3-5 uczniów z klasy maturalnej, która przez cały rok przygotowywała się do matury z matematyki. Wydaje się, że cel został osiągnięty, czyli wyćwiczenie jak najwięcej, prostych, elementarnych zadań bazowych z podstaw obowiązujących na maturę na poziomie podstawowym. Ponadto wskazanie uczniowi, że każda lekcja jest ważna i z każdej będzie ocena, wymuszało pracę domową, w innych przypadkach trudną do wyegzekwowania.

1. Ocenianie tradycyjne, z bardzo konsekwentnym egzekwowaniem zadań.

W przypadku bardzo słabych zespołów klasowych (najczęściej ZSZ), występuje problem wagarów, który to w sposób bezpośredni przekłada się na wyniki nauczania. Uczniowie ci nie tylko, że mają problemy z opanowaniem podstawowych pojęć matematycznych, to jeszcze nie są przystosowani do systematycznej pracy. Najczęściej występuje także problem nieposiadania zeszytu, czy notatek oraz zadań domowych.

Podstawą sukcesu jest tutaj jasne sformułowanie wymagań na piśmie, które to uczeń wkleja do zeszytu. Drugim ważnym elementem jest takie przygotowanie zadań, aby były bardzo proste

i w niedużej liczbie. Ponadto ze strony nauczyciela wymagane jest skrupulatne i konsekwentne egzekwowanie wymagań od uczniów.

Szczegóły:

a) nauczyciel zapisuje wszystkie informacje o uczniu na każdej lekcji (brak zadania, brak odpowiedzi do zadania, błędny rachunek, niestaranny rysunek itp.). Na następnej lekcji sprawdza, czy braki zostały uzupełnione,

b) nauczyciel zapisuje bardzo starannie nieobecności, po czym kiedy uczeń przyjdzie, natychmiast zapyta o to, czy brakujące lekcje zostały uzupełnione,

c) nauczyciel zapisuje nieprzygotowania ucznia (ma prawo w ciągu semestru zgłosić dwa, lub jeśli jest jedna lekcja w tygodniu - jedno), na najbliższej lekcji następuje sprawdzenie, czy została uzupełniona lekcja,

d) nauczyciel zadaje zawsze konkretną, niedużą liczbę zadań, które to muszą być wykonane pod danym tematem w zeszycie, oczywiście ewentualne braki muszą być uzupełnione na najbliższej lekcji.

Zalety:

a) uczenie konsekwencji w działaniu, uczeń musi uzupełnić braki, na pewno będzie to sprawdzone na najbliższej lekcji,

b) mała liczba zadań prostych pozwala na głębsze skupienie się na podstawowych umiejętnościach, które to zostają lepiej wyuczone,

c) uczeń ma starannie prowadzony zeszyt, z którego może lepiej skorzystać podczas przygotowywania się w domu,

Wady:

a) mała liczba zadań powoduje minimalizm u ucznia, któremu nie chce się robić dodatkowych, trudniejszych przykładów,

b) nauczyciel jest zmuszony do prowadzenia dodatkowego dziennika, w którym zapisuje wszystkie informacje o uczniach,

c) dużo czasu lekcyjnego poświęca się na sprawdzanie braków w zeszytach.

Ten sposób był i jest testowany w klasach ZSZ, gdzie przyniósł bardzo znaczącą poprawę świadomości uczniów, co do konsekwencji ich działań, bądź braku działań. Uczeń wie z całą pewnością, iż jeśli ma jakieś zaległości, to powinien je uzupełnić, gdyż będzie to sprawdzone na najbliższej lekcji. Ponadto skrupulatne zapisywanie przy każdym nazwisku braków do uzupełnienia, spowodowało indywidualizację nauczania. Pomaga to skolei w uzupełnieniu zaległości z poprzednich etapów kształcenia. Wymaga to konsekwencji także, a może przede wszystkim ze strony nauczyciela

w takim prowadzeniu dziennika, aby o każdym uczniu, w każdym momencie były zapisane wszystkie potrzebne informacje. W moim przypadku wykorzystuje komputer z odpowiednio zaprojektowanym arkuszem Excela.

Opracował i przedstawił:

Bogdan Pikoń